💅د تاريخ نقد:

💅د تاريخ نقد:

“ډیره هڅه کیږی پښتنو تاریخ بیټ نیکه څخه پېل کړی, هغه چی خېالی انځورونو کی سارا خلکو دود پر بڼسټ پټکۍ/ لنګۍ پر سر او په ېوه دشته کی تر ونی لاندی مناجات کوی.
خو که بیټ کلمی ته ځیر شو تاریخ په مطابقت کی پښتنو تاریخ باندی ړنا اچولۍ شی:

بیټ په آر کی وی څه / واڅه کلمی وښتی بڼه ده چی وت کلمه هم تری جوړه ده او عربی کی په وادی , بادېه وښتی دی.
وی څه / وا څه ( وازه / پاس ) هغه زمکو ته وېل کیږی چی پکت آرېاېان / پشتانه تری وتل ېا ور ننوتل.
چی بیت, پټ ( خوندی), پت, پټان هم همدی وت / وا څه وښتی بڼی دی.
پښتو کی وت هغه ورخ ته وېل کیږی چی آخوا ېی پراخ ځاې وی , ېعنی عربی وادی او انګلیسی valley ( دره او درز ) او بریښنا فزیک کی مشهوره اصطلاح watt (چی لین څخه بریښنا خوځیدو ځواک نمبر ته وېل کیږی )ېی وښتی بڼی دی.
مانا دا چی پت (ټولبڼه ېی پټان ) بیټ کلمی پسته شوی بڼی دی .
پکتا آرېاېان / بکتا ارېاېان کله هم تاریخ کی دشتو او ساراوو میشت خلکو په حېث ندی ثبت شوی لکه څنګه چی بیټ نیکه په سارا کی ښودل کیږی.
شونی ده پکته ارېاېان / بکته ارېاېان لکه اروپاېان ۱۵۰ تر ۲۰۰ زره کاله مخکی په سمڅو کی میشت وو کوم چی باېد کوچېانی ږوند نه بلکه شکار باندی ېی ماېحتاج برابرول او لازمه وه شکار آلاتو جوړولو استعداد ېی هم درلودلاۍ واې .
دغه دوری اړوند داسی آثار په روسېه آلمان. .. کی موندل شوی چی ښېی دوې ځینی ساده اړتېا سامان جوړواې شوه .
ښکاره ده چی سمڅو او سورېو لیپاره وړ ځاې,غرونه او تپی دی نو دوې خپلی سمڅی سوری ته وت او بهر ته په برګومان واڅه ( پراخه ځمکه) او خپل ټاټوبی غرنیز ورخونه وادی او valley ونوموی .
مانا دا چی اړه ېان / ارېاېان په سمڅو کی کډه اړوله او مسکون وو .
آرېاېی ږبو کی ډیری داسی کلمی شته چی ی,دوې ږوندانه په شته وو باندی ړنا اچوی لکه نو – ا چی کشتۍ ته وېل کیږی او دی کلمی څخه ثابته شوی چی لرغونو آرېاېانو ونو سټو منځ توږه او بیړۍ تری جوړاوه او دا پخپله تفسیروی چی دوې سیمه کی لوې ونی او سیندونه وو چی مالومه ده غرونو څخه ېی سرچینه اخیسته او دا ېانی آرېاېان سارا کی نه اوسیدل.
له بلی خوا اوستا لرغونی کتاب کی رواېت ده چی جمشید / خشیئته اهورامزدا خداې په امر په زمکه کی لوې رامنځ ته کیدونکی افت څخه بچیدو په موخه ټول وګړی په ېو ډیر لوې غرنیزه وت کی شپږ مېاشتو ېا ډیری مودی لیپاره میشت کړ , چی دغه کیسه کی تاریخی,رشتېا ېو څرک هم ښکاری که څه هم په ډاډ نشو وېلۍ چی آېا بیټ نیکه همدا خشیئته / جمشید ده که څه هم ځینی وختونه ېو کس,خپل لوې عمل په نوم مشهور کیږی ېا کومی داسی واقعی او ځاې سره چی په نیغه ده سره اړیکه ولری.
اما خشیئت او غرغشت کلمی ېووالۍ هم باېد وڅیړل شی شونی ده غرغشت, خشیئت) جمشید / ېما) او بیټ دری واړه ېو کس وی, داسی تیر وتنی ډیره په هغه رواېتونو کی چی سینه په سینه ېو نسل نه بل نسل ته رسیږی ډیر پیښیږی”
✍️Paktes Zaraster

سرچینه: منډیګک



ادب تاریخ نقد
t