(ګڼ شمېر خلک) که (ډېر خلک) وليکو؟

(ګڼ شمېر خلک) که (ډېر خلک) وليکو؟

ليکوال: عبدالنافع ”همت“
(ګڼ) په پښتو کي (ډېر) ته وايي چي مخالف اړخ يې (څنګه) يا ني ډېر دی. البته په (څنګه) کي فشار د کلمې پر دوهمه څپه راځي. کليوال خلک وايي چي زما غنم ښه ګڼ راشنه سوي، خو د لالا غنم بيا څنګه دي، ياني زما د غنمو بوټي ډېر سره نژدې او د لالا د غنمو بوټي سره ليري دي. د سر د وېښتانو لپاره هم د (ګڼ) او (څنګه) صفت ويل کېږي.
که پورتني عبارت ته ښه ځير سو، نو (ګڼ) د ډېر په مانا دی. (ډېر) هغه ذهني مفکوره يا هغه نا تعريف سوی عدد دی چې لږ نه وي. که هدف ډېروالی وي، د (ډېر) صفت وايو او که عدد زموږ د توقع خلاف وي بيا خپل ولسي عالي صفتونه لرو، مثلا وايو چي: د فلاني واده ته ډېر خلک راغلي وه، خورا ډېر خلک راغلي ول، زښته ډېر خلک راغلي وو، بيخي ډېر خلک راغلي وو.
په پښتو ژبه کي د انسانانو لپاره (شمېر) يا (تعداد) مقياسي واحد نه دی، زما په غالب ګومان دغه ډول عبارت به د دري ژبي د (تعداد زيادی از مردم) ټکي په ټکي ژباړه وي، ځکه چي په دري ژبه کي د ډېرو شيانو لپاره مقياسي واحدونه ليکل کېږي لکه يک نفر شتر، يک حلقه ماين، يک باب مکتب، يک پايه کمپيوتر او داسي نور. په پښتو ژبه کي عامو انسانانو ته (خلک) وايي. د دې صفت عيب دا نه دی چي د فارسي ژباړه ده، که خپله فارسي کلمه هم وي پروا نه لري، ستونزه دا ده چي دې ژباړي يو خو خبره بې ضرورته اوږده کړې او بل يې ولس نه وايي، (ګڼ) او (ډېر) دواړه عام فهمه او ولسي صفات دي، خو هر يو يې خپل د استعمال ځاي لري.
——————————-
ميرزا ډوله خبريالان او ليکوالان




t